Szukaj w serwisie Ponad 5000 artykułów

Co warto wiedzieć o bukszpanie?

Tekst: dr Wojciech Podstolski, Ogród Botaniczny UW
29.03.2011 , aktualizacja: 15.04.2011 16:43
A A A Drukuj
Spiralne formy wczesną wiosną wynurzają się z masy tulipanów i nadają temu wnętrzu charakter

Spiralne formy wczesną wiosną wynurzają się z masy tulipanów i nadają temu wnętrzu charakter (Fot. Medium/GAP)

Eleganckie bukszpany to najlepszy materiał na żywopłoty, obwódki i ogrodowe rzeźby. Kochają słońce i cień, nie przeszkadza im uboga gleba. Poniższy niezbędnik pomoże każdemu dobrać odpowiednie odmiany i odpowiednio przyciąć krzewy
Bukszpan wiecznie zielony (Buxus sempervirens), najczęściej uprawiany w naszych ogrodach gatunek bukszpanu, występuje w całej Europie Południowej, a także na Kaukazie, zwykle w dąbrowach i na ciepłych południowych stokach. Rośnie wolno i w optymalnych warunkach osiąga wysokość 2-4 m. Jako krzew lub nawet niewielkie drzewko jest gatunkiem długowiecznym, dożywającym niekiedy kilkuset lat. Jego głównym walorem są błyszczące zimozielone liście i zwarty pokrój. Świetnie znosi cięcie, stanowi zatem idealny materiał do tworzenia niskich zimozielonych żywopłotów, obwódek i geometrycznych brył. Cała roślina jest trująca.

Bukszpany najlepiej rosną w miejscach ciepłych i słonecznych. Wtedy ładnie się zagęszczają. Ale dobrze się rozwijają również w cieniu. Choć preferują gleby żyzne i wilgotne lub umiarkowanie wilgotne o odczynie od neutralnego do zasadowego, można je sadzić też na glebach wapiennych i kamienistych. Tworzą mocno rozbudowany system korzeniowy. Doskonale znoszą upały i okresy suszy. Świetnie sprawdzają się w warunkach miejskich, bo tolerują gorące, suche powietrze i zanieczyszczenia.

NAJLEPSZY NA OBWÓDKI

Bukszpan to niezastąpiony krzew do tworzenia niskich zimozielonych obwódek i żywopłotów. Najkorzystniejszym okresem na jego sadzenie jest wiosna. Wtedy też pojawia się w centrach i sklepach ogrodniczych duża ilość gotowych sadzonek oraz pięknie uformowanych egzemplarzy. Sadzonki (15-20 cm) na obwódki kupujemy w niedużych doniczkach lub multipaletkach (po 6-8 sztuk). Jeśli nam się nie śpieszy, ekonomicznym rozwiązaniem jest produkcja własnych sadzonek (patrz rozmnażanie bukszpanów). Linie proste wyznaczamy za pomocą sznurka i palików. Przeznaczamy 8-15 sadzonek na metr bieżący, rozmieszczając je w dwóch naprzemiennych rzędach. Przedtem rośliny podlewamy lub zanurzamy na 15 minut w wiadrze. Także po posadzeniu trzeba je dobrze nawodnić i wyrównać, przycinając je sekatorem do 2/3 wysokości. W ciągu sezonu dbamy, by ziemia nie wysychała.

TWORZENIE RZEŹB

Często przycinane bukszpany (do trzech razy w roku) zdają się wręcz odwdzięczać za poświęcony im wysiłek zwartym i gęstym pokrojem. Strzyżone bryły są wspaniałą ozdobą, a ich urodę widać szczególnie zimą i na wiosnę, gdy elementy strukturalne ogrodu wychodzą na pierwszy plan.

Silnie rosnące odmiany powinny być strzyżone częściej niż raz w roku. W okresie intensywnego wzrostu, czyli od kwietnia do września, przy sprzyjającej pogodzie można zabieg ten powtarzać nawet co cztery tygodnie. Często strzyżone krzewy trzeba regularnie podlewać i nawozić, aby mogły odbudowywać ulistnienie i się zagęściły. Wiosną usuwamy przemarznięte gałązki i wyrównujemy powierzchnię krzewów.

Bukszpany można formować w kule, stożki, a nawet spirale. Aby uzyskać kulę, najpierw wycinamy gałązki dookoła najszerszej części krzewu, tworząc jeden "równoleżnik", a następnie w identyczny sposób biegnące z góry na dół cztery "południki". Strzyżenie pozostających pomiędzy nimi pól jest już proste. Można się także posłużyć rodzajem szablonu ze sprężystego drutu, którego końce wbijamy po dwóch przeciwległych stronach u nasady krzewu i w miarę strzyżenia przestawiamy. Aby uzyskać idealny kształt, co jakiś czas oceńmy go z pewnej z odległości.

CZYM PRZYCINAĆ

Doskonałym narzędziem do strzyżenia bukszpanów jest sekator akumulatorowy. Szczególnie się przydaje, gdy mamy w ogrodzie wiele obwódek lub dekoracyjnych brył. Jego obsługa wymaga jednak pewnego doświadczenia, gdyż szybko tnąc wiele gałązek jednocześnie, można niechcący zdeformować krzewy. Dobrym narzędziem są też krótkie nożyce ręczne, a do mniejszych prac wymagających większej precyzji, zwłaszcza przy formowaniu brył - sekatory. Najlepsze są te z drobno ząbkowanymi ostrzami, które zapobiegają przesuwaniu się twardych gałązek podczas cięcia.

ODMIANY BUKSZPANU

W ogrodach najbardziej popularny jest bukszpan wiecznie zielony, który ma formę gęstego, kulistego krzewu o eliptycznych liściach. Doskonale nadaje się do tworzenia żywopłotów lub większych geometrycznych brył. Podobne zastosowanie znajdują jego odmiany o tej samej sile wzrostu, na przykład wyróżniająca się ciekawą fakturą ulistnienia 'Angustifolia' o podłużnych liściach i okrągłolistna 'Rotundifolia'. Pokaźne rozmiary osiąga też 'Rotundifolia Aurea', której atutem jest eliptyczne żółtomarmurkowe ulistnienie. Ciekawym pokrojem wyróżniają się kolumnowy 'Handsworthiensis' i bardzo wąski 'Graham Blandy' ('Greenpeace').

Dekoracyjne są też niższe i wolno rosnące odmiany o białych brzegach - 'Elegans' i 'Elegantissima', natomiast 'Golden China' ma jaskrawozłociste młode przyrosty, żółtolistna jest 'Notata', a 'Aureovariegata' i 'Latifolia Maculata' mają liście żółtomarmurkowe.

Na niskie żywopłoty i obwódki szczególnie polecane są karłowe wolno rosnące odmiany, takie jak niebieskawa 'Blauer Heinz' i klasyczna miniaturowa 'Suffruticosa' o drobnych podłużnych listkach. Wartościowa jest również tworząca większe krzewy odmiana 'Kraków' o ciemnozielonych, wydłużonych liściach.

W ogrodach spotyka się czasem drugi gatunek - bukszpan drobnolistny (B. microphylla). Do najpopularniejszych jego odmian należą niska kulista 'Faulkner', której liście są jasnozielone i okrągłe, oraz pochodząca od niego, powoli rosnąca 'Golden Triumph' o żółto obrzeżonych liściach. Idealna na obwódki jest wolno rosnąca 'Rococo' o drobnych, wydłużonych liściach.

ROZMNAŻANIE

Ze względu na powolny wzrost sadzonki bukszpanu są stosunkowo kosztowne. Mimo to uzyskanie nawet dużej ilości roślin jest bardzo proste, gdyż sadzonki pędowe łatwo się ukorzeniają. Sadzonki (ze szczytów pędów) o długości 10-15 cm tniemy w lipcu i sierpniu. Końce obciętych pędów zanurzamy w preparacie do ukorzeniania i zagłębiamy do połowy w podłożu (substrat torfowy z piaskiem). Sadzonki można ukorzeniać bezpośrednio w glebie ogrodowej, w inspektach albo skrzynkach umieszczonych w miejscu osłoniętym i zacienionym. Podłoże wzbogacamy substratem torfowym i piaskiem. Sadzonki przykrywamy fizeliną i regularnie zraszamy. Na wiosnę kolejnego roku będą miały korzenie. Wtedy warto je rozsadzić na osobną rabatę do czasu, aż osiągną odpowiednią wielkość i będzie je można przenieść na miejsce stałe.

IDEALNE DO DONIC

Bukszpany ze względu na powolny wzrost nadają się do uprawy w donicach i pojemnikach. Wymagają jednak wtedy dużo troski. W sezonie, gdy jest ciepło, należy je podlewać codziennie. Krzewy regularnie zraszamy, by spłukiwać osadzający się na liściach pył. Jest to szczególnie ważne w miejscach, gdzie nie dociera deszcz (na zadaszonych balkonach, przy wejściach do budynku). Zimą gleba pod bukszpanami nie może nigdy wysychać. Od połowy kwietnia do początku sierpnia okazy rosnące w donicach należy regularnie zasilać płynnym nawozem do bukszpanów.

Krzewy uprawiane w pojemnikach są narażone na przemarzanie. Skuteczną metodą na zabezpieczenie ich korzeni jest umieszczenie donicy w większym naczyniu i zapełnienie wolnej przestrzeni mieloną korą. Obydwa pojemniki powinny stać na drewnianych klockach izolujących od zimnego podłoża. Jeśli mamy ogród, najlepiej zakopać donice na zimę w gruncie i obsypać powierzchnię gleby korą. Części nadziemne krzewów zabezpieczamy fizeliną i siatką cieniującą.

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX