Szukaj w serwisie Ponad 5000 artykułów

Pierwiosnki - Primula

Monika Latkowska
21.03.2011 , aktualizacja: 25.07.2006 16:20
A A A Drukuj
Pierwiosnek

Pierwiosnek (Fot. Monika Latkowska)

Zakwitają wczesną wiosną. Ich wesołe kolory dodają nam energii po długiej zimie. Pierwiosnki, zwane inaczej prymulkami, to ogrodowa klasyka, ale rosną także dziko - nie tylko w krajach Azji, Ameryki czy Afryki. Spotkać je można także w polskich górach. Pamiętajmy jednak, by nie wykopywać ich ze stanowisk naturalnych, gdyż są pod ochroną.
Jeśli tylko marzec jest dość ciepły, pojawiają się kwiaty pierwiosnków: wyniosłego, ząbkowanego i gruzińskiego. Pełnia kwitnienia większości wiosennych gatunków przypada jednak na drugą połowę kwietnia i maj. Wtedy też kwitną nasze rodzime pierwiosnki: lekarski, bezłodygowy i łyszczak, a także pochodzące od niego gatunki mieszańcowe, pierwiosnki: omszony, omączony i zarzyczkowaty.

Warto pamiętać, że istnieją również gatunki kwitnące pod koniec wiosny, a nawet w miesiącach letnich. Późną wiosną i wczesnym latem rozwijają się dostępne na naszym rynku, choć mało jeszcze popularne, okazałe gatunki, takie jak pierwiosnek japoński, Beesa, przyprószony, kwiecisty oraz Viala.

Miejsce i towarzystwo

Prymulki doskonale nadają się do skalnych ogródków, na wiosenne rabaty lub do tworzenia obwódek. Ładnie wyglądać będą przy ścieżkach, pod drzewami i krzewami, na łąkach kwietnych oraz nad zbiornikami wodnymi. Pasują do ogrodów naturalistycznych i rustykalnych.

Pierwiosnki bezłodygowe, wyniosłe oraz ząbkowane sadzi się zwykle na rabatach razem z wiosennymi roślinami cebulowymi, np. narcyzami, tulipanami i szafirkami. Ładnie wyglądają też w sąsiedztwie innych niskich wiosennych bylin - ułudki wiosennej (Omphalodes verna), brunnery wielkolistnej (Brunnera macrophylla) lub miodunek (Pulmonaria). Niskie pierwiosnki gruzińskie, bezłodygowe i wyniosłe nadają się też do sadzenia wzdłuż ogrodowych ścieżek i na obrzeżach rabat. Pierwiosnki wyniosłe, bezłodygowe, przyprószone, japońskie i Beesa doskonale prezentują się w większych grupach pomiędzy drzewami i krzewami, w sąsiedztwie cieniolubnych bylin, np. paproci i rodgersji. Do nasadzeń naturalistycznych najlepiej wykorzystywać nasze rodzime gatunki - pierwiosnki wyniosłe i lekarskie. Pierwiosnki: ząbkowany, gruziński, bezłodygowy, zarzyczkowaty i łyszczak warto umieszczać między kamieniami w ogródkach skalnych. Lubiące wilgotne podłoże pierwiosnki: omączone, kwieciste, japońskie oraz Beesa cenią sobie sąsiedztwo zbiorników wodnych. Kompozycje z pierwiosnków i innych wiosennych bylin można tworzyć także w pojemnikach oraz koszach i umieszczać je na tarasach lub balkonach. Do takich dekoracji nadają się pierwiosnki: ząbkowany, wyniosły oraz bezłodygowy. Te dwa ostatnie gatunki od lat uprawiane są też jako rośliny doniczkowe. Gdy przekwitną, można przesadzić je do ogrodu, choć ich odmiany nie zawsze dobrze zimują w gruncie.

Kwitnące wiosną

Do najpopularniejszych gatunków uprawianych w naszych ogrodach należą pierwiosnki: lekarski, bezłodygowy i wyniosły występujące dziko w Europie i Azji.

Pierwiosnek lekarski

Pierwiosnek lekarski (Primula officinalis) wytwarzający jasnożółte, pachnące kwiaty popularnie zwany jest kluczykami. Dorasta do 10-25 cm. Szczególnie efektownie wygląda w większych grupach. Najlepiej go sadzić na wapiennym, niezbyt wilgotnym podłożu.

Pierwiosnek wyniosły

W jasnożółtym kolorze kwitnie także pierwiosnek wyniosły (Primula elatior) osiągający wysokość ok. 30 cm. Jego kwiaty są bezwonne, zebrane w duże baldachy i zawsze skierowane w jedną stronę. Występuje w licznych odmianach, różniących się barwą płatków (białe, kremowe, czerwone, pomarańczowe, różowe). Kwiaty często mają wyraźne zaznaczone żółte oczko lub jaśniejszy brzeg płatków. Okazałymi kwiatami wyróżniają się odmiany z serii 'Gigantea'. Szczególnie efektowne płatki z żółtym lub białym obrzeżeniem mają odmiany z serii 'Victoriana', np. 'Victoriana Gold Lace Red' o ciemnoczerwonych płatkach z żółtą obwódką czy 'Victoriana Silver Lace Black' o kwiatach w kolorze śliwki z białą obwódką. Seria 'Crescendo' oraz niskie (10 cm) odmiany z serii 'Wanda' wyróżniają się dużą odpornością na mrozy.

Pierwiosnek bezłodygowy

Kwiaty pierwiosnka bezłodygowego (Primula acaulis) osadzone są na kilkucentymetrowych pędach i przybierają różne barwy. Znajdziemy odmiany kwitnące na biało, żółto, różowo, czerwono i fioletowo, odmiany dwubarwne, o kwiatach pojedynczych lub pełnych. Odmiany mieszańcowe pierwiosnka bezłodygowego z nowej serii 'Arctic' odznaczają się niezwykle dużymi (ok. 5 cm średnicy) różnobarwnymi kwiatami zwartymi rozetami ciemnozielonych liści, a przy tym są odporne na mróz i długowieczne. Okazałe kwiaty mają też odmiany z serii 'Selection' osiągające wysokość 15 cm, polecane ze względu na dużą wytrzymałość na mrozy.

Pierwiosnek gruziński

Najniższy z gatunków kwitnących wiosną to pochodzący z Kaukazu pierwiosnek gruziński (Primula juliae). Dorasta zaledwie do 5 cm wysokości. Jego nieduże lśniące liście tworzą zwartą darń. Rośliny szybko się rozrastają, a ponadto można je sadzić w mocno nasłonecznionych miejscach.

Pierwiosnek ząbkowany

Pochodzący z Azji pierwiosnek ząbkowany (Primula denticulata) dorasta do wysokości 30 cm. Jego długie, skórzaste, ząbkowane liście zebrane są w rozety, a kwiaty tworzą gęste kuliste kwiatostany. 'Alba' kwitnie na biało, 'Rubin' na ciemnoróżowo, a 'Lilac' - w kolorze bzu.

Pierwiosnek łyszczak

Pierwiosnek łyszczak (Primula auricula) rośnie dziko na wapiennych skałach w Tatrach, Alpach i Apeninach. Ma charakterystyczne mięsiste liście z mączystym nalotem zebrane w rozety. Tworzy żółte, pachnące kwiaty. Najlepiej prezentuje się w ogródkach skalnych. Może rosnąć między kamieniami w miejscach półcienistych. Dorasta do 15 cm wysokości, kwitnie od kwietnia do czerwca. Do ogrodów polecana jest naturalna odmiana - Primula auricula ssp. bauhinii (o wysokości 30 cm), która charakteryzuje się większą żywotnością i jest łatwiejsza w uprawie.

Zobacz także
Brak komentarzy