Szukaj w serwisie Ponad 5000 artykułów

Berberysy - krzewy z charakterem

MAGDALENA NARKIEWICZ
02.01.2013 , aktualizacja: 14.12.2012 11:47
A A A Drukuj
BERBERYS THUNBERGA 'ADMIRATION' osiąga wysokość 0,5 m i ma kulisty pokrój

BERBERYS THUNBERGA 'ADMIRATION' osiąga wysokość 0,5 m i ma kulisty pokrój (Fot. Tomasz Ciesielski)

Chcesz, by twój ogród był barwny przez cały sezon - posadź berberysy. Są tak różnorodne, że można z nich tworzyć kompozycje.
Berberysy to jedne z najbardziej kolorowych i uniwersalnych krzewów. Zostały obdarzone przez naturę malowniczym pokrojem. Ich drobne liście zebrane są w małe bukieciki wyrastające na krótkich pędach, gęsto rozmieszczonych na gałęziach. W maju i czerwcu ukazują się pod nimi drobne kwiaty żółtej bądź pomarańczowej barwy. Mogą być skupione w niewielkie pęczki lub grona o długości od 2 do 5 cm. Ich silny aromat przyciąga spragnione nektaru owady. Pod koniec lata na miejscu kwiatów pojawiają się czerwone lub granatowe owoce - zazwyczaj kilkumilimetrowe podługowate jagody, które mogą dotrwać aż do wiosny. Mają kwaśny smak, stąd dawna polska nazwa berberysu - kwaśnica. Jesienią większość berberysów pięknie się przebarwia. Są też i takie, które zachowują zielone liście.

DO KAŻDEGO OGRODU

Berberysy mają rozmaity pokrój. Niektóre są karłowe, rozrastające się w formie kuli, inne - niskie o wyprostowanych bądź malowniczo przewieszających się pędach. Bywają też gatunki płożące się. Rośliny te doskonale znoszą przycinanie i łatwo je kształtować. To głównie dlatego z krzewu parkowego berberys przemienił się w roślinę ogrodową. Dziś sadzi się go w towarzystwie innych niewielkich krzewów, a także na skalniakach oraz w pojemnikach. Wielką karierę robi też w miastach na skwerach ulicznych i przy drogach.

Tak jak dla róży kolce, tak dla berberysów typowe są ciernie. Wyrastają one z pędów lub na brzegach liści i czasami mają prawie centymetr długości. Nawet jeżeli są króciutkie, potrafią na dystans trzymać intruzów, zatem warto posadzić berberysy tam, gdzie zieleń często bywa niszczona.

Na polskim rynku dostępnych jest ponad 50 odmian berberysów, a ich lista stale się powiększa.

LIŚCIE TYLKO NA SEZON

Najwięcej kolorów oferują berberysy zrzucające liście na zimę. W wyniku krzyżowań międzygatunkowych i selekcji hodowcy utworzyli nowe, niewystępujące w naturze gatunki i różnorodne odmiany, od jasnozielonych i niemal złotawych poprzez purpurowe do ciemnofioletowych. Wśród kolorowych gatunków prym wiedzie berberys Thunberga. Kwitnie mniej obficie niż jego krewniacy, kwiaty zwisają bowiem z gałązek pojedynczo lub po 2-5, a co za tym idzie, owoców także ma niezbyt dużo. Piękniej obsypuje się gronami owoców nasz rodzimy berberys zwyczajny, a także ottawski (mieszaniec berberysu pospolitego i Thunberga).

BERBERYSY W LIŚCIACH CAŁY ROK

Chociaż gatunki, które nie zrzucają na zimę liści, w naszym klimacie mogą sprawiać zawód, to i tak wiele osób je sadzi, żeby ogród wyglądał efektownie przez cały rok. Dlatego zimozielony berberys Juliany i pochodzący od niego berberys gruczołkowaty od lat łatwo znajdują nabywców. Rozchwytywane są także nowości, np. berberysy: Frikarta, pośredni i wąskolistny. Ich liście zazwyczaj wyróżniają się piękną ciemną zielenią, choć bywa, że mają domieszkę purpury. Rośliny tworzą granatowe owoce.

RÓŻNE POTRZEBY

Berberysy różnią się wymaganiami, przed kupnem sprawdźmy więc, które spośród nich będą się dobrze czuły w naszym ogrodzie. Gatunki zrzucające na zimę liście nie potrzebują urodzajnej ziemi i są odporne na suszę. Wystarcza im przeciętna, przepuszczalna gleba o lekko kwaśnym odczynie. Znoszą silne nasłonecznienie, ale stanowiska półcieniste też im odpowiadają, tyle że wówczas liście są mniej kolorowe. Ich pędy bardzo rzadko przemarzają, a jeśli się tak stanie, potrafią odbić od korzeni. Zwłaszcza nasz rodzimy berberys zwyczajny dzięki mocnemu systemowi korzeniowemu doskonale radzi sobie w trudnych warunkach - jest polecany do sadzenia na skwerach oraz na nieużytkach i skarpach. Jego okazy dziko rosnące na brzegach lasów i w zaroślach były tępione, bo przyczyniały się do rozmnażania rdzy źdźbłowej powodującej znaczne straty na polach pszenicy. Na szczęście odmiana uprawna tego gatunku jest odporna na tę chorobę. Z kolei berberysy o jasnym oraz pstrym zabarwieniu liści należy sadzić w miejscach jasnych, ale nie w pełnym słońcu. Miniaturki, a także młode egzemplarze silnie rosnących odmian lepiej się rozwijają na podłożu przynajmniej umiarkowanie żyznym. Choć potrafią przetrwać suszę, to osłabione brakiem wody mogą stracić część pędów. Lepiej więc, by ziemia była zawsze lekko wilgotna.

Berberysy zimozielone nie lubią suszy ani mrozu. Dobrze rosną w cieplejszych rejonach kraju, choć w miejscach półcienistych i osłoniętych przed wiatrem prawie w całej Polsce można dochować się dorodnych okazów. Wymagają gleb żyznych i lekko wilgotnych. Z trudem się przyjmują, więc nie należy ich przesadzać. Jeśli liście zimozielonych gatunków przemarzną, wiosną znów się zazielenią, ale jeżeli zmarzną pędy, rośliny regenerują się powoli. Na szczęście nie nękają ich grzyby chorobotwórcze. Pod tym względem sprawiają zdecydowanie mniej kłopotu niż gatunki zrzucające liście. W czasie deszczowej, chłodnej pogody czerwonolistne berberysy atakuje mączniak - pokrywają się wtedy białym nalotem. Zanim choroba się rozwinie, krzewy warto opryskać preparatem Baymat Ultra lub Falcon.

KWAŚNICA NA ZDROWIE

Owoce berberysów są jadalne. Zawierają wiele cennych dla naszego zdrowia związków, m.in. dużo witaminy C, E i karotenu (prowitamina A). Mimo że zbieranie drobnych owoców z kolczastego krzewu nie jest miłym zajęciem, to nasze babcie robiły z nich przetwory. Dżemy, galaretki, soki i nalewki traktowano dawniej zarówno jako przysmak, jak i lekarstwo. Stosowano je zwłaszcza przy przeziębieniach i szkorbucie oraz na wzmocnienie organizmu (poprawiają przemianę materii). Dzisiaj berberysy zjadane są głównie przez ptaki. Jeśli posadzimy te krzewy w ogrodzie, będziemy mieć zimą naturalną ptasią stołówkę.

Berberysy świetnie nadają się na żywopłoty. Można z nich tworzyć niskie, barwne obwódki okalające trawniki i rabaty lub wysokie szpalery broniące granic ogrodu, trudne do przebycia ze względu na ciernie.

Berberysy o zimozielonych liściach należy sadzić w miejscach osłoniętych, w półcieniu, aby zimą nie były narażone na duże wahania temperatury. Krzewy te najlepiej zimują w zachodniej części Polski, choć i tam warto je zabezpieczać przed mrozem.

Czy wiesz, że...

Do rodzaju berberys zaliczano dawniej również mahonie. Mają one liście zimozielone, pierzasto złożone.

BERBERYSY ZRZUCAJĄCE LIŚCIE

Gatunek i odmiana wysokość pokrój kolor liści
ottawski (B. ottawensis) 'Superba' 4 m krzaczasty purpurowy
Thunberga (B. thunbergii): 'Red Chief' 4 m krzaczasty purpurowobrązowy
'Golden Ring' 2 m krzaczasty purpurowo-żółty
'Atropurpurea' 2 m krzaczasty purpurowy
'Rose Glow' 2 m krzaczasty purpurowo-biało-szary
'Pink Queen' 1,5 m krzaczasty purpurowo-biało-różowy
'Kórnik' 1,5 m półpłożący zielono-biało-różowy
'Red Pilar' 1,5 m kolumnowy purpurowy
'Aurea' 1 m krzaczasty żółty
'Maria' 1 m kolumnowy żółty, jesienią czerwony
'Green Carpet' 80 cm półpłożący zielony, jesienią czerwony
'Atropurpurea 60 cm półkulisty purpurowy
'Nana' 'Kobold' 50 cm półkulisty zielony, jesienią czerwony
'Bagatelle' 40 cm półkulisty purpurowy
zwyczajny (B. vulgaris) 'Atropurpurea' 2 m krzaczasty purpurowy
GATUNKI I ODMIANY BERBERYSÓW ZIMOZIELONYCH

brodawkowaty (B. verruculosa) 1 m półpłożący zielony
Frikarta (B. frikartii): 'Amstelveen' 1 m półpłożący zielony
'Telstar' 1 m półpłożący zielony
Juliany (B. julianae) 3 m krzaczasty zielony
pośredni (B. media): 'Parkjuweel' 1m krzaczasty zielony, jesienią czerwony
'Red Jewel' 1 m krzaczasty purpurowy
wąskolistny (B. stenophylla) 'Orange King' 2 m krzaczasty zielony
Zobacz także

Zobacz więcej na temat:

Skomentuj:
Zaloguj się

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX